Pesa zako: malipo mtandaoni, M-Pesa na PayPal, kuweka akiba na kodi ya KRA
Kupata pesa ni nusu ya safari. Nusu nyingine ni kuzipokea kwa usalama, kuzitunza na kutimiza wajibu wako wa kodi.
Kupokea malipo
| Njia | Inavyofanya kazi | Kumbuka |
|---|---|---|
| M-Pesa | Wateja wa Kenya hukulipa moja kwa moja | Fungua Till au Paybill ya biashara ukikua |
| PayPal | Kwa wateja wa nje; unaweza kutoa pesa kwenda M-Pesa kupitia huduma rasmi ya M-Pesa–PayPal | Jina kwenye PayPal liwe sawa na la kitambulisho chako |
| Payoneer | Inatumiwa na majukwaa mengi ya kazi za mtandaoni; toa pesa kwenda benki | Inachukua siku chache |
| Benki | Malipo makubwa na mishahara | Linganisha ada za benki |
Kutunza pesa zako
- Tenga pesa za biashara na za matumizi binafsi. Hata akaunti mbili tofauti za M-Pesa au benki zinasaidia.
- Andika mapato na matumizi kila wiki (daftari au Excel).
- Weka akiba kwanza: kila unapolipwa, weka asilimia 10 au zaidi kando, kwa mfano kwenye M-Shwari, SACCO au akaunti ya akiba.
- Kuwa makini na mikopo ya simu: Fuliza na mikopo ya haraka zina gharama kubwa zikitumika mara kwa mara.
Kodi: wajibu wako kwa KRA
- Kila mtu mwenye KRA PIN anapaswa kuwasilisha ripoti ya kodi ya mwaka (tax return) kupitia iTax kabla ya tarehe 30 Juni kila mwaka, hata kama hukuwa na kipato (nil return).
- Kuchelewa kuwasilisha kunaweza kuleta faini.
- Kipato cha mtandaoni pia ni kipato: kiandike na ukitangaze ipasavyo.
- Ukiwa na shaka, uliza mtaalamu wa kodi au tembelea ofisi ya KRA.
Muhtasari
- M-Pesa kwa wateja wa ndani; PayPal na Payoneer kwa wateja wa nje.
- Tenga pesa za biashara, andika mapato, na weka akiba kwanza.
- Wasilisha ripoti ya kodi kupitia iTax kabla ya 30 Juni kila mwaka, hata kama ni nil return.
Check yourself
Ripoti ya kodi ya mwaka huwasilishwa kupitia mfumo gani wa KRA? (neno moja)
Show answer
itax
Tarehe ya mwisho ya kuwasilisha ripoti ya kodi ya mwaka ni lini? (tarehe na mwezi)
Show answer
30 juni
Unashauriwa kuweka akiba angalau asilimia ngapi ya kila malipo? (nambari)
Show answer
10